KWESTIONARIUSZ ARTYSTKI
Mandalena Melissourgaki-Woźniak jest współorganizatorką i przewodniczącą jury Egejskiego Międzynarodowego Festiwalu Artystycznego i kuratorem w Muzeum El Greco na Krecie oraz członkiem rady greckiego Międzynarodowego Biennale sztuki dla dzieci, odpowiedzialna za programy kształcenia. Od 16 lat pracuje w szkole ZANNEIO EKPAIDEVTIRIO ucząc plastyki, a wcześniej przez 14 lat pracowała charytatywnie w Klinice Chorób Psychicznych w PAGNI na zajęciach dziennych z pacjentami, za co dostała nagrodzona przez Ministerstwo Zdrowia w Grecji. Ma na swoim koncie wiele wystaw indywidualnych i zbiorowych, nagród zarówno za twórczość jak i nauczanie – na 7. i 8. Międzynarodowym Biennale dostała I nagrodę dla Najlepszego Nauczyciela Sztuki.
Jej twórczość najprościej można zdefiniować jako wizualny kolaż przemyśleń, uczuć i emocji, które są punktem wyjścia do osobistych i społecznych rozważań o człowieczeństwie, przemijaniu, o wartościach nadających sens życiu, o świecie, który tak bardzo się zmienia, a człowiek wraz z nim. Mimo wszystko i na przekór artystka nieustannie poszukuje nadziei, która pozwala ludziom dokonywać zmian przede wszystkim w sobie, bo od tego wszystko się zaczyna.
Ostatni kuratorski projekt Melissourgaki – wystawa malarstwa „Kolory duszy, milczenia i życia” w M3 Collective w Archanes Hrakleio (5.12./ 20.12.2025) to grecko-polska wystawa trzech artystek w Grecji na Krecie. Mandalena Melissourgaki, Loula Metaxa i Gina Malinowski (Polska) zaprezentowały osobiste przemyślenia związane z aktualnym problemem przemocy, której w XXI wieku wciąż jeszcze doświadczają dzieci i kobiety. Wystawa, która wzbudziła żywe reakcje i ogromne zainteresowanie wśród organizacji społecznych i odwiedzających towarzyszy przedsięwzięciu „16 dni akcji na rzecz Eliminacji Przemocy wobec kobiet i dziewcząt”.
GDY JESTEM ARTYSTKĄ
Kiedy postanowiłam zostać artystką? Wydaje mi się, że od urodzenia. Zawsze kochałam tworzyć.
Gdybym nie była artystką zostałabym z zawodu… Nigdy nie myślałam o innym zawodzie – to trudne pytanie – zawsze czułam się artystką. To moja pasja, można powiedzieć choroba.
Kto jest obecnie dla Ciebie autorytetem w dziedzinie, którą się zajmujesz i dlaczego? Mam wiele autorytetów i doprawdy jest tyle wspaniałych artystów na całym świecie, że trudno powiedzieć… Ciągle inspiruje mnie coś nowego, nowe style techniki etc. …
Do moich ulubionych artystów w zakresie instalacji należy Marina Abramowić. Jej prace często łączą performance z elementami instalacji tworząc przestrzenie, w których widz może doświadczyć sztuki w sposób intymny i osobisty. Yayoi Kusama – jej twórczość jest ściśle związana z osobistymi doświadczeniami i chorobą psychiczną, co nadaje autentyczności i głębi dziełom. Ponadto jest kolorowa, a dla mnie to magia, która mnie pociąga … Oczywiście nie mogłabym nie wymienić Roberta Kuśmirowskiego. To wspaniały polski artysta współczesny. Kuśmirowski z precyzją odtwarza najdrobniejsze detale, aby przenieść widza w inną epokę, w inny świat. Uwielbiam jego grę z światłem.
Genialny twórca dla mnie to … nie wiem.
KIEDY TWORZĘ
Główna cecha mojej twórczości to … emocje, natura, człowiek i jego współczesne problemy. Często są to uniwersalne tematy zainspirowane jakimiś wydarzeniami.
Najbardziej inspiruje mnie … codzienność, przestrzeń mnie otaczająca, rozmowy z ludźmi, natura….
Tworzenie koncepcji dzieła zaczynam … tworzenie koncepcji dzieła zaczynam od poszukiwania iskry intuicji, czyli idei, która powstaje w mojej głowie. Może to być fragment rozmowy, obraz, uczucie, który chcę zbadać. Zaczynam od pytania: co chcę powiedzieć, co mnie porusza? To moment, w którym chaos staje się punktem wyjścia, a ja staram się nadać temu formę. Pytam siebie: jakie emocje lub myśli chcę wywołać u widza? To jak opowiadanie historii, w której każdy element instalacji lub obrazu ma swoje miejsce i cel, by współtworzyć spójny przekaz.
Najtrudniejszym momentem w procesie twórczym jest dla mnie … najtrudniejszym momentem w procesie twórczym jest dla mnie przełamanie wewnętrznej blokady. Szczególnie na początku, kiedy mam w głowie wizję, ale nie wiem, jak zacząć, żeby przenieść ją na płótno czy w konkretną przestrzeń. To moment, kiedy trzeba zmusić się do pierwszego ruchu, pierwszego pociągnięcia pędzlem lub pierwszego słowa.
Jeżeli sztuka jest tajemnicą, to jakie tajemnice ludzie kochający sztukę pragną odkryć? Sztuka to lustro naszych własnych uczuć. Oglądając dzieło szukamy emocjonalnego połączenia. Chcemy zrozumieć, dlaczego jakiś obraz nas porusza, z jakiego powodu rzeźba wzbudza niepokój, a instalacja sprawia, że czujemy się zagubieni. Ta tajemnica dotyczy nas samych – co w nas drzemie, że akurat to dzieło wywołuje taką, a nie inną reakcję? Sztuka to poszukiwanie odpowiedzi na wielkie, uniwersalne pytania o życie, śmierć, miłość i wolność. To chęć zrozumienia, że pomimo różnic kulturowych i czasowych, pewne doświadczenia są wspólne dla wszystkich. Ludzie kochający sztukę pragną odkryć tajemnice, które prowadzą od zrozumienia dzieła, przez zrozumienie artysty, aż do zrozumienia samych siebie.
MOJE MYŚLI O SZTUCE WSPÓŁCZESNEJ
Sztuka współczesna często działa jak zwierciadło, w którym odbija się nasza rzeczywistość. Porusza tematy, o których na co dzień trudno nam mówić. Sztuka współczesna jest dynamiczna i pozwala artystom na natychmiastowe komentowanie aktualnych wydarzeń. Sztuka współczesna zmusza nas do refleksji. Nie zawsze podaje gotowe odpowiedzi, ale często zadaje pytania, które prowokują do myślenia. Czasami szokuje, czasem wywołuje dyskomfort, ale w ten sposób zmusza nas do wyjścia ze strefy komfortu i zastanowienia się nad problemami, które często ignorujemy. Dzieło sztuki jest bardziej skuteczne w przekazywaniu emocji niż suche dane czy artykuły prasowe.
Polska sztuka współczesna najwięcej zawdzięcza … w każdej epoce byli artyści, którzy w sztuce dokonywali przełomu. Szczególnie bliska jest mi polska sztuka współczesna lat 70. i 80. Artyści tworząc poza oficjalnym obiegiem złamali monopol władzy na sztukę. To dzięki twórcom takim jak: Katarzyna Kozyra, Zbigniew Libera czy Mirosław Bałka, którzy wypracowali swój własny i unikalny język, polska sztuka zyskała międzynarodowe uznanie. To właśnie oni, często tworząc w podziemiu, wypracowali fundamenty dzisiejszej sztuki. Swoim twórczym zaangażowaniem wpłynęli na społeczną i polityczną zmianę roli sztuki i tym samym jej rozwój w następnych dekadach XX i XXI wieku.
Grecka sztuka współczesna najwięcej zawdzięcza … sztuka grecka jest głęboko związana z burzliwą historią kraju. Wpływ na nią miały kluczowe wydarzenia, na przykład tzw. dyktatura pułkowników (1967-1974). Sztuka była wtedy formą protestu i oporu. Upadek reżimu spowodował rozkwit sztuki, która mogła wreszcie swobodnie komentować wydarzenia polityczne i historyczne. To, co odróżnia grecką sztukę od sztuki innych krajów jest jej nieustanny dialog z historią. Artyści często czerpią inspiracje z mitologii, filozofii, krajobrazu i światła. Grecka sztuka współczesna zawdzięcza dużo tak zwanej diasporze (ludzie żyjący poza krajem pochodzenia, ale utrzymujący wspólne dziedzictwo, język, kulturę i poczucie przynależności). Wielu artystów greckiego pochodzenia mieszka i pracuje za granicą. Do nich zaliczymy twórców wspaniałych wymownych instalacji – Jannisa Kounellisa czy Takisa. Ich prace, często inspirowane grecką tradycją, zyskały globalne uznanie, co otworzyło drzwi kolejnym pokoleniom greckich artystów.
Jaką rolę pełnią obecnie artyści w społeczeństwie? Artyści nie są już tylko dostarczycielami estetycznych wrażeń. Są aktywnymi uczestnikami życia społecznego. Swoją sztuką krytykują, inspirują, edukują i pomagają nam zrozumieć otaczający nas świat i wyrazić własne emocje. Ich twórczość często dotyka uniwersalnych ludzkich doświadczeń: miłości, straty, nadziei czy lęku. Ich dzieła często prowokują do dyskusji i zmuszają widzów do refleksji nad otaczającym ich światem. Są również edukatorami. Wiele dzieł sztuki ma na celu przekazanie wiedzy historycznej, naukowej lub kulturowej i z tego powodu często sztukę wykorzystuje się w szkolnictwie.
Jaką rolę powinien pełnić krytyk sztuki? Krytyk powinien pełnić rolę mediatora między artystą a odbiorcą. Jego głównym zadaniem jest nie tyle osądzać, ale tłumaczyć i interpretować dzieło. Pomaga widzom zrozumieć kontekst, w którym powstało dzieło, intencje artysty, użyte techniki i symbolikę. Krytyk dostarcza narzędzi do lepszego odbioru sztuki, zwłaszcza tej, która nie jest oczywista. Uczy, jak patrzeć, myśleć i rozmawiać o sztuce, co przyczynia się do podnoszenia świadomości kulturalnej społeczeństwa. Powinien odróżniać dzieła oryginalne i ważne od tych, które są jedynie kopiami lub puste w swoim przekazie. Jednocześnie ma obowiązek być prowokatorem, zadawać niewygodne pytania i wywoływać dyskusje, które poszerzają granice myślenia o sztuce i jej roli w społeczeństwie.
Idealny odbiorca sztuki to … Nie ma idealnego. Odbiorca sztuki, który nie jest pasywnym obserwatorem i ma otwarty umysł jest aktywnym uczestnikiem. Taki odbiorca jest gotów do zmian, jakie w nim może wywołać określone dzieło sztuki.
POST SCRIPTUM
Które osiągnięcie w zawodzie jest dla Ciebie najważniejsze i z jakiego powodu? Sztuka dla sztuki, tworzona tylko dla własnej satysfakcji, ma swoje miejsce. Jednak dla mnie prawdziwa wartość pojawia się, gdy dzieło opuszcza moją pracownię i zaczyna żyć własnym życiem w umysłach i sercach widzów, gdy staje się narzędziem komunikacji, mostem łączącym mnie z drugim człowiekiem.
Jakiej rady udzieliłbyś młodym adeptom w tym zawodzie? Bądźcie autentyczni!!!
Jakie pytanie nie padło, a uważasz je za ważne? Jak w dobie wszechobecnej technologii i cyfrowego przekazu, sztuka może pozostać autentyczna i niezastąpiona? Wydaje mi się, że jest to wielkie pytanie współczesności, które dotyczy granic pomiędzy sztuczną inteligencją, a sztuką tworzoną przez człowieka. Ta kwestia pojawia się bardzo często w pytaniach skierowanych do artystów oraz w konkursach i na wystawach. Jak to się rozwinie tego nikt nie wie …
Komentarze