Ludwig Most, Ojciec tańczący z synkiem, 1845, olej na płótnie, fragment obrazu Tyrolska scena rodzinna, Muzeum Narodowe w Szczecinie

Na czym polega szczęście rodzinne wg Ludwiga Mosta? Dr Ewa Gwiazdowska opisuje je na podstawie wybranego obrazu. Płótno zostało zakupione w Monachium w 2008 roku i trafiło szczęśliwie do zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie. Dzieło Mosta z 1845 roku posiada dwa tytuły: Tyrolska scena rodzinna i Ojciec tańczący z małym dzieckiem na rękach. Tak w katalogu opisał je wnuk artysty. Dzięki Opo-wieściom dr Ewy Gwiazdowskiej uczymy się patrzeć na obrazy Mosta i właściwie odczytywać przekaz artystyczny jego dzieł. Uniwersalność tej wyjątkowej pracy polega na stwierdzeniu, że szczęście rodzinne polega na harmonijnym współistnieniu wielopokoleniowej rodziny o czym sami możemy się przekonać przyglądając się prezentowanej poniżej scenie rodzajowej utrwalonej przez mistrza Mosta.

dr Ewa Gwiazdowska, Most „zakręcony” turysta

Wyprawa X

Jak już obserwowaliśmy, podczas podróży w Alpy Most chętnie dokumentował obyczaje tamtejszych społeczności.

Do 2007 roku zespół prac olejnych Ludwiga Mosta zgromadzonych w Muzeum Narodowym w Szczecinie był skromny. Posiadaliśmy jeden portret, jedną kopię wykonaną przez Mosta według dawnego portretu księcia Barnima XII oraz jedno studium postaci w stroju regionalnym. Szczęśliwie wkrótce po zorganizowanej w 2007 roku wystawie twórczości Mosta udał się pierwszy powojenny nabytek obrazu mistrza. W 2008 roku w Monachium została zakupiona scena rodzajowa. Wreszcie artysta, który był znany przede wszystkim jako malarz rodzajowy, mógł być w tej roli zaprezentowany w ojczystym mieście.

Pierwszy zakup

Ludwig Most, Tyrolska scena rodzinna, 1845, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Szczecinie Ludwig Most, Tyrolska scena rodzinna, 1845, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Szczecinie

Obraz przedstawiał izbę chłopską z rodziną świętującą niedzielny wieczór. Według katalogu opracowanego przez wnuka artysty kompozycja nosiła dwa tytuły: Tyrolska scena rodzinna i Ojciec tańczący z małym dzieckiem na rękach. Obraz ten oddaje ulotny moment rodzinnego szczęścia. Opowiada przy tym dokładnie o świątecznych strojach członków rodziny, wyglądzie izby i o sprzętach w niej zgromadzonych. Rozjaśniony środek izby wygląda zupełnie teatralnie, jakby był oświetlony przez mocny reflektor. A za tą niewidoczną lampą stoi zapewne malarz szybko szkicując scenę.

Dudziarka

Ludwig Most, Matka grająca na dudach, 1845, olej na płótnie, fragment obrazu Tyrolska scena rodzinna, Muzeum Narodowe w Szczecinie Ludwig Most, Matka grająca na dudach, 1845, olej na płótnie, fragment obrazu Tyrolska scena rodzinna, Muzeum Narodowe w Szczecinie

Po lewej stronie izby siedzi tyłem matka i gra z zapałem na dudach. Jest odświętnie ubrana w białą koszulę z obcisłymi rękawami zakończonymi falbankami przy łokciach, czerwony stanik z ozdobnie wykończonymi szwami i czarnymi aksamitnymi ramiączkami, spodnią spódnicę z czerwonego materiału w pionowe paski, wierzchnią spódnicę łososiową rozcinaną z tyłu i niebieską zapaskę. Na głowie ma kunsztowną modną fryzurę wzmocnioną pionowo wsuniętym grzebieniem.

Taniec z przytupem i ukłonem

Ludwig Most, Tańczący ojciec z synkiem i córka, 1845, olej na płótnie, fragment obrazu Tyrolska scena rodzinna, Muzeum Narodowe w Szczecinie Ludwig Most, Tańczący ojciec z synkiem i córka, 1845, olej na płótnie, fragment obrazu Tyrolska scena rodzinna, Muzeum Narodowe w Szczecinie

Pośrodku izby tańczy ojciec z synkiem i starsza córeczka. Ojciec nosi tym razem czerwoną obcisłą, może trykotową kamizelkę na białej koszuli. Na nogach ma skórzane spodnie wiązane pod kolanami, w pasie umocowane szerokim, bogato zdobionym pasem, wyszywanym i nabijanym ćwiekami. Unosząc synka w białej koszulce wpatruje się w niego z uczuciem i wesoło wybija nogą rytm. Obok tańczy uśmiechnięta córeczka. Patrząc na matkę wykonuje wdzięczny dyg. Mama ubrała ją w białą koszulkę z falbankami przy łokciach, czerwony staniczek z szamerowanym przodem i pomarańczowymi wyłogami, zieloną aksamitną spódniczkę do kostek z rąbkiem podkreślonym czerwoną tasiemką i różową zapaskę. Włosy dziewczynka ma zaplecione po bokach głowy w precelki, zgodnie z modą panującą jeszcze w roku 1840, kiedy Most miał okazję szkicować tę rodzinną scenę.

Nestor rodu na przypiecku

Dziadek przygląda się rodzinnym tańcom, 1845, olej na płótnie, fragment obrazu Tyrolska scena rodzinna, Muzeum Narodowe w Szczecinie Dziadek przygląda się rodzinnym tańcom, 1845, olej na płótnie, fragment obrazu Tyrolska scena rodzinna, Muzeum Narodowe w Szczecinie

Po prawej stronie obrazu Most przedstawił siwowłosego i brodatego nestora rodu. Dziadek w brązowej kurtce z futrzanym kołnierzem, obcisłych, ciemnych spodniach, w cielistych pończochach i płaskich pantoflach siedzi na przypiecku, czyli ławie stojącej przy piecu zbudowanym z ozdobnych kafli i ustawionym na ceramicznym profilowanym filarze. Mężczyzna pali długą, zagiętą fajkę i w zamyśleniu obserwuje tańce. Zapewne wspomina dawne lata, kiedy sam był młody i lubił tańczyć. Nad jego głową przez otwarte drzwiczki piekarnika widać grzejący się we wnętrzu kufel z piwem. W pękatej, glinianej kadzi stojącej obok pieca przypuszczalnie fermentuje domowej roboty piwo. Wysoko na piecu suszą się męskie buty.

Domowe profanum i sacrum

Bufet z naczyniami i sztućcami oraz krucyfiks, 1845, olej na płótnie, fragment obrazu Tyrolska scena rodzinna, Muzeum Narodowe w Szczecinie Bufet z naczyniami i sztućcami oraz krucyfiks, 1845, olej na płótnie, fragment obrazu Tyrolska scena rodzinna, Muzeum Narodowe w Szczecinie

Most przedstawił chłopską rodzinę zgromadzoną w głównym pomieszczeniu domu, gdzie strefa świecka współistniała ze świętą. Izba była chroniona przed złymi mocami, aby członkowie rodziny czuli się w niej bezpiecznie. Nad wejściem wisiał krucyfiks i stała figura Matki Boskiej. W tym pomieszczeniu przyjmowano również gości. Aby podjąć ich godnie i zyskać szacunek chwalono się swoim dobytkiem. Dlatego w izbie znajdował się reprezentacyjny mebel – bufet z kilkoma półkami. Most przedstawił taki bufet obok drzwi. Na półkach ustawiono szeregi ozdobnych naczyń metalowych, ceramicznych i szklanych: talerze, patery, kielichy, szklanice, kufle. Co ciekawe, artysta umieścił na jednej półce sztućce. Widocznie, w okolicy, w której zbierał materiał do obrazu, był zwyczaj chwalenia się także metalowymi łyżkami. Na co dzień wszak jadło się drewnianymi łyżkami.

Zapomniane pantofle

Tyrolska scena rodzinna, 1845, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Szczecinie Tyrolska scena rodzinna, 1845, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Szczecinie

Obejrzyjmy jeszcze raz cały obraz. Pretekstem mogą być porzucone na środku izby pantofle. Czemu Most je tu pokazał. Pantofle te, podobnie jak rozmaite inne motywy wskazują, że artysta zafascynowany był holenderskim i flamandzkim malarstwem rodzajowym „złotego”, XVII wieku. Często w swych kompozycjach nawiązywał do tej tradycji. Główny motyw sceny – tańczące postacie – a także postacie towarzyszące im – grająca i przyglądająca się tańczącym – są zaczerpnięte z niderlandzkiej tradycji. Źródło domowego ciepła – motyw pieca – odpowiada motywowi komina przedstawianemu we wnętrzach gospód. Rozmaite naczynia rozstawione w izbie, wiszące tkaniny to także motywy niejednokrotnie pojawiające się we wnętrzach malowanych w XVII-wiecznych Niderlandach. Jednak te nawiązania są powierzchowne. Most nadał swemu obrazowi inną wymowę. On nie napomina przed grzechem przedstawiając ulotną radość. Most pokazuje ideał – rodzinną harmonię, która łączy kolejne pokolenia rodu.

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ostatnie wpisy
Tagi
"Caminando", "Filharmonia w obiektywie", "Malczewscy. Figura syna", "Rzeźba i Formy Przestrzenne" w DESA Unicum., "Zdzisław Beksiński – opowieść cieniem", „Bollwerk” 1935, „Nie bajka leśna”, „Siła korzeni jest w nas. Rzecz o Bogdanie Matławskim", 12. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Wizualnej inSPIRACJE „Breathtaking”, 13 Muz w Szczecinie, 14 02.2018, 1844, 1845, 2009, abstrakcja
, Adam Marczyński, Adam Wajrak, afisz, Agata Wolniewicz, Agnieszka Masztalerz, Akademia Sztuki w Szczecinie, akryl, Akwaforta, akwarela, akwatinta, album „Leszek Żebrowski – skazany na plakat”, Aleksandra Gisges-Dalecka, Aleksandra Jadczuk, Alembic Cache Passes (Time-snark), alkid, Alpejski szczyt (1935), Analog Recovery 1984, André Malraux, Andrzej Adam Sadowski, Andrzej Wróblewski, Andrzej Zwierzchowski, Anna Domaradzka, Anna Kolmer z Polskiego Radia Szczecin, Anna Niemiec, antropomorfizacja, Arthur Tesmmers?, Artur Żmijewski, artykuły, artyści, artysta, asamblaż, ASP Katowice, ASP ŁÓDŹ, August Ludwig Most, aukcja charytatywna, Aurora Lubos, autentyczność pochodzenia, Autoportret artysty siedzącego i rysującego, Autor anonimowy, autorstwo, awers, Barbara Warzeńska, Barwne komstelacje świata, Batik miodowy na gorąco, Bawarscy chłopi podczas pielgrzymki do Maria-Culm, Bela Komoszyńska, benefis Profesora Andrzeja, blejtram, Bogna Jarzemska-Misztalska, Bożena Galant, Bożena Mozolewska, Bronisław Kierzkowski, cena końcowa, cena wylicytowana, cena wywoławcza, ceramika, Chłopskie domy w Diessen, collage, cykl "Przed premierą", cykl "Święto polifonii", Cyprian Nocoń, Dama z Gronostajem, Dariusz Aniołkowski, Desa Unicum, dibond, dokument filmowy, Dom Aukcyjny Rempex, Domek Grabarza, Domy wiejskie i studnia, Dorota Kozak, doświadczać miasta, dr Aleksandra Jadczuk, dr Ewa Gwiazdowska, dr hab. prof. US Bogdan Matławski, dr Justyna Machnicka, dr Marlena Lenart, Dr Paweł Kula, dr Sylwia Godowska, dr Szymon Piotr Kubiak, dr Wojciech Łopuch, dr Zygmunt Niedźwiedź, Drawno, Droit de suite, druk, druk płaski, druk sitowy, druk wklęsły, druk wypukły, drzeworyt, dyr Lucjan Bąbolewski, Edmund Gomolicki, edukacja kulturalna, Edward Dwurnik, emalia, emalia na metalu, Emotion Loader, environment, Ernst Fries, Eryk von Zedtwitz, Eugen Dekkert, Eugen Dekkert (1865 Szczecin – 1956 Garmisch-Partenkirchen), Eugen Dekkert. Zum 70. Geburtstag des Stettiner Malers, fakturalność, falsyfikat, Festiwal Tkaniny 2019, Festiwal Współczesnej Kultury Ludowej, Filcowanie wełny na mokro, Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie, filharmonia w Szczecinie, film o Andrzeju Tomczaku, folklor na Pomorzu Zachodnim, Fonderia Venturi Arte w Bolonii, fotografia, fotografia barwna, fotografia czarno-biała, Franciszka Themerson, Fritz Modrow, frottage, Fruit of the lump, Gabi Kulka, galeria Poziom 4., galeria Poziom 4. Filharmonii im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie, Galeria R+, Galeria ZPAP Kierat I w Szczecinie, Gary Stewart, GIF, gipsoryt, grafika, grafika artystyczna, grafika użytkowa, grafika warsztatowa, Grażyna Harmacińska-Nyczka, Grażyna Pasterska-Napadło, Grupa Tkacka Wątek, Grzegorz Szponar, gwasz, Hanna Kaszewska, Hans Georg Gadamer, Hans Hartig, Hans Hollaus, Helena Kwiatkowska, Henry Winkles, Henryk Stażewski, I Biennale Plakatu Ekologicznego, ID1 Studio, ilustracja, impast, INKU Szczeciński Inkubator Kultury, instalacja, Instytut Sztuk Pięknych Akademii im. J. Długosza w Częstochowie, inwestowanie w sztukę, Iwona Gacparska, Izabela Kita, Jacek "Budyń" Szymkiewicz, Jacek Cypryjański, Jacek Malczewski, Jacek Yerka, Jan Bujnowski, Jan Lebenstein, Jan Tarasin, Jerzy Duda-Gracz, Jerzy Nowosielski, Jerzy Tchórzewski, Jon Rafman, Julius Friedrich Ludwig Runge, Juliusz Windorbski, Kamień Pomorski, kamienioryt, Karl Friedrich Schinkel, Kasia Zimnoch, katalog dzieł Mosta, Katarzyna Słuchocka, Kazimierz Mikulski, Klub Kolekcjonerów, Klub Storrady, Klubu Kolekcjonerów, kolaż, Kolekcja Czartoryskich, kolekcjoner, kolografia, Königssee, Konrad Juściński, kontrasty kolorystyczne, kopia, kreda, Kreuth Niemcy, krosno, Kryspin Pawlicz, Krzysztof Soroka, Krzysztof Zlewski, książka, Książnica Pomorska, Książnica Pomorska w Szczecinie, kultura, kulturalne dziedzictwo, Kunstverein für Pommern, Kuratorka wystawy "Malczewscy. Figura syna" dr Beata M. Wolska, kwestionariusz artysty, Kwestionariusz Prousta, lawowanie tuszem, Lena Wicherkiewicz, Leon Tarasewicz, Leonardo da Vinci, Leonia Chmielnik, lex et artis, licytacja telefoniczna, linoryt, litografia, Ludwig Manzel, Ludwig Most, Ludwig Richter, Maciej Szczawiński, Magdalena Abakanowicz, Magdalena Barczyk-Kurus, Magdalena Soboń, malarstwo, malarstwo abstrakcyjne, malarstwo akrylowe, Malarstwo dr Aleksandry Jadczuk, malarstwo olejne, malarstwo temperowe, Marek Wyłupek, Margaret Wossidlo, Margarete Wosidllo, Maria Łopuch, Marian Bogusz, Marian Nyczka, Marianowo, Marika, Marlborough Gallery, Marlena Lenart, Martin Derbyshire, Martin Pechan, mezzotinta, MIASTOCHODZIK, Michał "Bunio" Skrok, Michał Kowalonek, miedzioryt, Międzynarodowy Festiwal Orkiestr Dętych, Międzynarodowy Plener Artystyczny w Marianowie, Miejsca. Rekonstrukcja IV. Galeria 4.Poziom, miejski pejzaż, Miłośników Malarstwa i Sztuki Dawnej w Szczecinie, Mirosław Bałka, Misia Furtak, Mittenwald (1935), młodzi artyści, MN w Szczecinie, Monika Sosnowska, Monitorowanie24, monotypia, Mr Lump, mural, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Muzeum Sztuki Współczesnej Kiasma, muzyka, Natalia Przybysz i Paulina Przybysz, Natalia Sikora, Nowe brzmienie big beatu, obraz, OBRAZOWNIA Joanna Woźna, obrazy dr Aleksandry Jadczuk, odwrocie, Off Marina, Ojciec tańczący z synkiem, Olaf Deriglasoff, olej, olej na płótnie, ołówek, Open Heart Warrior, Opisy warsztatów, Opo-wieści o sztuce, Ostatnia ryba, Oswald Gette, Otto Lang-Wollina, Otto Lange-Wollin, Otto Tarnogrocki, Panorama Alp, panorama Szczecina, Park gen. W. Andersa w Szczecinie, pastele, Pasterki alpejskie, Patchworkowe sztuczki, Paulina Ratajczak, Paweł Althamer, Paweł Kleszczewski, pejzaż, Peter Paul Most, Piotr Lengiewicz, Piotr Pauka, Piotr Uklański, Piotr Zioła, plakat, Plakat Aleksandry Zaborowskiej, Plakat I Biennale Plakatu Ekologicznego, Plakat Magdaleny Tyczki, Plakat Marceliny Rydelek, plalkat, plastyka szczecińska, podmalówka, podobrazie, podpis, podpis artysty, Podsłuchiwana randka, Podstawy haftu krzyżykowego, polska piosenka, polska sztuka współczesna, polskie malarstwo współczesne, poster, pracownia Projektowanie Wydawnictw i Publikacji na Wydziale Sztuk Wizualnych Akademii Sztuki w Szczecinie, prawo i sztuka, prezes DESA Unicum, Prof. Leszek Żebrowski, prof. W. Lubos, Profesor Andrzej Tomczak, projekt stypendialny ufundowany w 2018 przez Miasto Szczecin, Przełęcz Lueg koło Salzburga, Rachel Rossin’ 87 (USA), Rafał Malczewski, recenzja filmu, reprodukcja w: Otto Holtze, rerwers, Roman Opałka, rysunek, rysunek ołówkiem, rysunek węglem, rzeźba, rzeźba J. Czekanowskiego, rzeźbiarz, rzeźby drewniane, scena rodzajowa, sepia, serigrafia, sitodruk, Skubas, słup Szymon, Słupca, Smart Metering, Smocking czyli manipulowanie tkaniną, solarigrafia, Sonia Wojtysek, Stanisław Biżek, Stanisław Fijałkowski, Stefan Gierowski, Stefan Themerson, Stowarzyszenie Media Dizajn, Stowarzyszenie na rzecz wzbogacania i rozwoju życia kulturalno - społecznego  Szczecin, street art, studium ołówkiem na papierze, światłocień, sygnatura, sygnatura Mosta, sygnowanie, Sylwia Zawiślak, Szczecin, szczecińskie Muzeum Miejskie(Stadtmuseum), szkicowniki Mosta, szkło, sztuka, sztuka dawna, sztuka wideo, sztuka współczesna, Tadeusz Kantor, Tadeusz Rolke, technika własna, tempera, Teresa Pągowska, Tkanina 3D, Tomasz Rzeszutek, Tomasz Wojtysek, Tomek Wotysek, Trafostacja Sztuki, Tragarz mleka Feitus Landthaler, trzy różne sposoby licytowania, twórca, tworzę się, Tymon Tymański, Tyrolska scena rodzinna, ugier, video art, Vintage art, W Dinkelsbühl, wadium, Walking Figures, Warszawska Orkiestra Rozrywkowa im. Igora Krenza, warsztaty, Watzmann, węgiel, wernisaż, wernisaż "Święto polifonii" w szczecinie, Weronika Raczyńska, wideo, wideo art, Widok hotelu Scholastyka nad Achensee, Widok krajobrazu z kościołem, Wietrzny nastrój pod Alpami (1930), wieża widokowa katedry w Szczecinie, Wilhelm Sasnal, wirtualna prezentacja obrazów „De Profundis – Beksiński VR”, Witold Maćków, Witraż z tkaniny, Włodzimierz Pawlak, Wojciech Ciesielski, Wojciech Fangor, Wojtek Go, Wspomnienie z Kreuth, Wydział Sztuk Wizualnych Akademii Sztuki w Szczecinie, wykłady z zakresu historii sztuki, wykonywanie kwiatów z filcowanej wełny, wystawa, wystawa „ NICEZCZS”, wystawa Kobieta i pejzaż, wystawa SZCZ NICE, Wystawa sztuki w wieży Gocławskiej w Szczecinie, wywiady, XXVI Aukcja Wielkie Serce Kraków 2017, XXVII Aukcja Wielkiego Serca, Żabnica, Zagórów, zakup z limitem ceny, Zamek Książąt Pomorskich, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, zdjęcia Dariusza Aniołkowskiego, Zdzisław Beksiński, Zenon Owczarek, złoty podział, złoty prostokąt, żółta ochra, Zomm na Szczecin II, Zoom na Szczecin. Punkty Widzenia, Zoom na Szczecina. Punkty Widzenia
+Więcej
Trwa ładowanie