Nie tylko Ludwig Most był miłośnikiem górskich krajobrazów i poszukiwaczem niezwykłych miejsc. Alpy ze swym bogactwem krajobrazów stanowiły znakomite źródło inspiracji. Przykładem może być także Saska Szwajcaria ze swoją słynną Kamienną Bramą w Uttewalder Grund. Zakochany w niej był Caspar David Friedrich, Carl Blechen, Johann Gottlob Schumann, Johann G. Jentzsch – nie wspominając naszego bohatera Opo-wieści dr Ewy Gwiazdowskiej, czyli Ludwiga Mosta. Podążając malowniczymi szlakami artyści uwieczniali na swych obrazach nie tylko piękno przyrody, ale także spotykanych po drodze turystów oraz ludzi tam żyjących i pracujących.
dr Ewa Gwiazdowska Most „zakręcony turysta”
Drezno i okolice: Uttewalder Grund
WYPRAWA XXVI
Zagadkowe postacie malarzy
Ludwig Most, Malarze w gospodzie, fragment obrazu Gospoda wiejska z warsztatem kołodzieja, 1830, olej na płótnie, Greifswald, Pommersches Landesmuseum, reprodukcja w: Ewa Gwiazdowska, Rafał Makała (red.), August Ludwig Most. Pomorski artysta epoki biedermeieru. Der Pommersche Künstler der Biedermeierzeit, Szczecin 2007, s. 129Na pomorskim obrazie malowanym przez Mosta w 1830 roku pojawiły się niezwykłe sylwetki malarzy wędrujących w plener, na łono natury, w poszukiwaniu motywu. Zatrzymali się w podcieniu gospody i dopytują się o drogę. Ich stroje bardzo przypominają te znane na przykład z obrazu Johanna Adama Kleina przedstawiającego malarzy wędrujących po górach. Klein upamiętnił swych modeli w Alpach, ale Most mógł spotkać podobne typy artystów w innym rejonie ulubionym przez pejzażystów. Mogło się to wydarzyć podczas pierwszych miesięcy pobytu szczecińskiego malarza w okolicach Drezna.
Za przykładem Friedricha
Caspar David Friedrich, Kamienna Brama w Uttewalder Grund, 28. sierpnia 1800, rysunek ołówkiem, Mannheim, Kunsthalle, reprodukcja w: Frank Richter, Caspar Dawid Friedrich. Spurensuche im Dresdner Umland und in der Sächsischen Schweiz (Poszukiwania śladów w okolicach Drezna i w Saskiej Szwajcarii), Humus 2009, s. 44Uttewalder Grund należał do ulubionych celów wycieczkowiczów udających się do Saskiej Szwajcarii. Leży on na wschód od Pirny w okolicy miejscowości Wehlen. Kamienny wąwóz dostarczał romantycznych wrażeń. Most należał do artystów, którzy również odwiedzali tę okolicę. Jednak nie zachował się szkicownik z rysunkiem tego motywu. Uttewalder Grund silnie oddziałał wcześniej na wrażliwą wyobraźnię Caspara Davida Friedricha, pomorskiego romantyka zamieszkałego w Dreźnie podobnie jak Most.
Wesołe towarzystwo
Johann Gottlob Schumann, według rysunku Johanna George’a Jentzscha, W Uuttewalder Grund, początek XIX w., litografia, akwarela, reprodukcja w: Winfried Löschburg, Von Reiselust und Reiseland. Eine Kulturgeschichte (O przyjemności podróżowania i kraju podróży. Z dziejów kultury) Leipzig 1983, il. 68Wielu artystów malowało i rysowało ten zakątek Saskiej Szwajcarii z myślą o sprzedaży pamiątki turystom. Schumann lubił przedstawiać letników obojga płci bawiących się w okolicy Kamiennej Bramy, którą traktowali jak naturalną scenografię teatralną. Zapewne w skalnym wąwozie głos dobrze się niósł.
Za przewodnikiem
Autor anonimowy według rysunku Johanna George’a Jentzscha, Kamienna Brama w Uttewalder Grund, 1 połowa XIX w., rysunek piórem, akwarela, reprodukcja w: Frank Richter, Der historische Malerweg. Die Entdeckung der Sächsischen Schweiz im 18./19. Jahrhundert (Historyczna droga malarzy. Odkrycie Saskiej Szwajcarii w XVIII / XIX wieku), Dresden 2006, s. 29Niejedna grupa turystów wolała sama nie zapuszczać się w labirynt skalnych korytarzy. Chętnie korzystano z usług miejscowych przewodników, którzy nie tylko bezpiecznie i bez błądzenia doprowadzali wycieczkowiczów do najciekawszych miejsc. Także opowiadali przy okazji historię i legendy związane ze zwiedzanym uroczyskiem.
Zamiłowany podróżnik
Carl Blechen, W Ottewalder Grund, 1823, rysunek piórem, reprodukcja w: Frank Richter, Der historische Malerweg. Die Entdeckung der Sächsischen Schweiz im 18./19. Jahrhundert (Historyczna droga malarzy. Odkrycie Saskiej Szwajcarii w XVIII / XIX wieku), Dresden 2006, s. 30Innym sławnym niemieckim pejzażystą czasów romantyzmu, który odwiedził Uttewalder Grund, był Carl Blechen. Ten sam, który w Szczecinie rysował kadłub statku oczyszczany z narośli na brzegu wyspy Bielawy. Blechen jako temat swego rysunku wybrał inny motyw. Upamiętnił wielki blok kamienny, który kiedyś był iglicą skalną sterczącą dumnie na szczycie naturalnego muru. Jednak czas jej nie oszczędził. Wskutek wietrzenia skał spadła na dno wąwozu. Ślad dawnej katastrofy i świadectwo marności opoki przyciągnęły wyobraźnię i ołówek romantyka.
Powszedniość Uttewalder Grund
Johann Gottlob Schumann według rysunku Johanna George’a Jentzscha, W Uttewalder Grund, początek XIX w., rysunek sepią, reprodukcja w: Frank Richter, Der historische Malerweg. Die Entdeckung der Sächsischen Schweiz im 18./19. Jahrhundert (Historyczna droga malarzy. Odkrycie Saskiej Szwajcarii w XVIII / XIX wieku), Dresden 2006, s. 31Motyw skalnego bloku leżącego w cieniu monumentalnych ścian przyciągnął uwagę także innego artysty. Ten rysownik zwrócił uwagę, że malownicze wąwozy skalne są nie tylko scenerią służącą rozrywce mieszczuchów poszukujących silnych wrażeń w trakcie urlopu. Są też otoczeniem ludzi ciężko pracujących na przysłowiowy „kawałek chleba”. Do takich osób należeli drwale. Jednego z nich idącego do pracy z piłą łukową uchwycił artysta w trakcie rozmowy z przypadkowym wędrowcem.
W poszukiwaniu ludowości
Autor anonimowy, Kamienna Brama w Uttewalder Grund, 2 ćwierć XIX wieku? litografia piórem, reprodukcja w: Werner Liersch, Das romantische Gebirge. Auf alten Wegen durch die Sächsische Schweiz (Romantyczne góry. Dawnymi szlakami przez Saską Szwajcarię), Chemnitz 2001, s. 19Dodatkową atrakcją skalnego zakątka była możliwość spotkania po drodze przedstawicieli miejscowej społeczności noszących regionalne stroje ludowe. Taki motyw etnograficzny, również modny wśród przedstawicieli epoki romantyzmu, artystów i pisarzy, udało się uchwycić nieznanemu grafikowi.
Komentarze